Pembentukan identiti nasional dalam masyarakat pelbagai budaya: satu kajian kes di Universiti Pendidikan Sultan Idris

Pembentukan identiti nasional di Malaysia adalah suatu perkara yang rumit kerana kewujudan kepelbagaian budaya dalam masyarakat. Kajian kes ini bertujuan untuk meneliti pembinaan identiti masyarakat pelbagai budaya khususnya mahasiswa di Universiti Pendidikan Sultan Idris. Kajian ini dijalankan untuk mengenal pasti identiti sosial, membentuk hierarki identiti sosial serta mengenal pasti kaedah pembentukan identiti nasional. Teori utama yang mendasari kajian ini adalah teori identiti sosial oleh Tajfel dan Turner. Teori ini menerangkan tiga proses utama pembentukan identiti sosial iaitu (a) pengkategorian sosial, (b) identifikasi sosial, dan (c) perbandingan sosial. Enam elemen masyarakat pelbagai budaya pula diambil daripada model Banks iaitu etnik, bahasa, agama, gender, status sosioekonomi serta keupayaan mental dan fizikal. Responden kajian terdiri daripada 149 orang mahasiswa (119 responden untuk soal selidik dan 30 peserta untuk temu bual) dan 5 orang pegawai Hal Ehwal Pelajar yang telah dipilih melalui kaedah persampelan bertujuan. Instrumen kajian terdiri daripada soal selidik and protokol temu bual. Instrumen kajian iaitu soal selidik telah disahkan oleh dua orang pakar dan kebolehpercayaan instrumen soal selidik didapati tinggi dengan pekali Cronbach Alpha adalah sebanyak a = 0.87. Hasil kajian utama daripada soal selidik mendapati identiti agama adalah identiti sosial yang menduduki hierarki tertinggi (M = 4.29; SP = 0.66), diikuti dengan identiti bahasa (M = 3.78; SP = 0.78) dan gender (M = 3.77; SP = 0.97). Hasil temu bual pula telah menerbitkan beberapa tema utama dalam perancangan pembentukan identiti nasional di UPSI iaitu (a) interaksi dan komunikasi dalam kelas, (b) penglibatan ko-kurikulum, (c) aktiviti kebudayaan dan patriotisme. Kesimpulannya, pembentukan identiti nasional dalam kalangan mahasiswa UPSI adalah berfokuskan kepada elemen komunikasi dan interaksi. Implikasi kajian menyarankan pembentukan identiti nasional pada masa hadapan di institusi pengajian tinggi perlu mengambil kira hieraki identiti sosial dalam peneguhan gagasan Bangsa Malaysia yang bersatu padu.