Imej arketaip dalam puisi Sabak

Laura Seman

Abstract

Puisi rakyat Iban dikenali sebagai Leka Main dan dikategorikan kepada tiga jenis, iaitu Leka Main Invokasyen (Invokasi), Leka Main Adat Basa (Adat) dan Leka Main Pemerindang (Hiburan). Puisi sabak tergolong dalam puisi invokasi. Puisi sabak sangat unik dan memiliki pelbagai imej arketaip. Kertas ini fokus kepada imej arketaip yang terdapat dalam teks sabak. Masyarakat Iban khasnya generasi muda kurang jelas tentang maksud setiap perkataan atau imej yang digunakan dalam puisi sabak. Imej arketaip ini dianalisis daripada teks puisi sabak daripada buku Sabak oleh Robert Menua Salleh di samping temu bual bersama responden yang terlibat iaitu tukang sabak. Teori arketaip oleh Carl Jung digunakan dalam kajian ini dengan melihat kepada imej arketaip dalam puisi sabak. Kajian kualitatif digunakan iaitu dengan analisis sebahagian buku Sabak dan temu bual. Hasil dapatan dalam analisis teks sabak dan temu bual mendapati penggunaan objek dalam puisi sabak seperti besi, tabak yang berisi makanan, rama-rama dan sebagainya merujuk kepada imej arketaip yang hanya difahami oleh kelompok masyarakat Iban. Kajian ini diharap dapat membantu generasi muda untuk lebih memahami penggunaan objek tertentu dalam puisi sabak dan membantu proses pengajaran dan pembelajaran pelajar-pelajar sekolah untuk mudah memahami penggunaan imej arketaip dalam puisi sabak.

References

Adat Iban (1993). Majlis Adat Istiadat Iban, Sarawak.

Ann Casement (2001). Carl Gustav Jung. London: SAGE Publications.

Anthony Richards (1981). An Iban-English Dictionary: Kuala Lumpur: Fajar Bakti Sdn. Bhd.

Anthony Richards (1966). Leka Main Iban. Kuching: Borneo Literature Bereau

Anthony Stephens (1994). JUNG: A very Short Introduction: United States: Oxford University Press.

Benedict Sandin (1962). Sengalang Burung. Kuching: Borneo Literature Bureau.

Benedict Sandin (1980). Iban Adat and Augury. Penang: Penerbit Universiti Sains Malaysia, Pulau Pinang

Benedict Sandin (1966). Leka Main Iban. Kuching: Klasik Pubishing House

Chemaline anak Osup (2011). Litaricha Iban. Bintulu: Pegari Iban Production

Chemaline anak Osup (2011). Waris Daya Idup Iban Vol 1. Bintulu: Pegari Iban Production

Chemaline anak Osup (2011). Waris Daya Idup Iban Vol 11. Bintulu: Pegari Iban Production

Chemaline anak Osup, Leka Main: Puisi Rakyat Iban-Satu Analisis Bentuk & Fungsi, diakses dari http://eprints.ums..my/9122/leka main puisi rakyat Iban satu_analisis_.pdf.

Norismayanti Aida Idris, Anida Sarudin, Mohd Rashid Md. Idris (2013). Amalan guru dan penguasaan ilmu linguistik dalam kalangan guru Bahasa Melayu di Perak. Jurnal Pendeta, 4, 2013, 116-141.

Drs. G. cremers SVD (1986). Pendekatan terhadap Ketaksadaran terjemahan daripada Approaching the Unconsious (Carl Gustav Jung). Jakarta: Penerbit PT Gramedia

Jimmy Donald (1991). Nerengkah di Sebayan. Kuching: Klasik Publiching House.

Jung, C.G (2003). Memories, Dreams, Reflections. Yogyajarta: Penerbit Jendela.

Muhammad Fadzllah Zaini, Anida Sarudin, Mazura Mastura Muhammad, Siti Saniah Abu Bakar (2020). Representatif Leksikal Ukuran sebagai Metafora Linguistik berdasarkan Teks Klasik Melayu. GEMA Online®Journal of Language Studies, Volume 20(2), May 2020, 168-187. http://doi.org/10.17576/gema-2020-2002-.

Marry Ann Mattoon (1981). Jungian Psychology in Perspetive. New York: The Free Press: A Division of Macmillan Publishing Co., Inc.\

Matusky, Patricia (2012). Timang (Pengap), Pelian, and Sabak: Iban Leka Main Singing Stail. Borneo Research Buletin, Vol 43. P114-33-20p

Melling, Joshua., “Aspek Sosial Kebudayaan dan Kegamaan Masyarakat Iban di Sarawak” dlm. Adat Resam Penduduk Sarawak. Kuching: Kerajaan Negeri Sarawak, 1988.

Nalong anak Buda & Johnny anak Chuat (2007). Gempung Jerita Tuai Bansa Iban. Bintulu:

Robert Menua Saleh (2000). Sabak. Kuching: Tun Jugah Foundation.

Sarudin, A., Mohamed Redzwan, H. F., Osman, Z., Raja Ma’amor Shah, R. N. F., & Mohd Ariff Albkri, I. S. (2019). Menangani kekaburan kemahiran prosedur dan terminologi awal Matematik: Pendekatan leksis berdasarkan teori prosodi semantik. Malaysian Journal of Learing and Insruction, 16 (2), 255-294.

Vinson H. Sultive (2013). Sabak-Assuaging Grief, Ngingit Issue 3. Kuching: The Tun Jugah Foundation.

Vinson & Joanne Sultive (2001). The Encyclopeadia of Iban Studies, Vol. 1-3. Kuching: The Tun Jugah Foundation.

Vinson & Joanne Sultive (2002). Tears of Sorrow, Words of Hope. Kuching: The Tun Jugah Foundation

Vinson H. Sultive, JR (1992). The Iban of Sarawak: Cronicles of a vanishing world. Kuala Lumpur: S. Abdul Majeed &Co

Vinson & Joanne Sultive (1994). Handy Reference Dictionary of Iban and English. Kuching: Tun Jugah Foundation

Vinson & Joanne Sultive (2001). The encyclopedia of Iban Studies, Vol 1-3. Kuching: Tun Jugah Foundation